«Мектепке дейінгі балалардың ұсақ моторикасы мен зейінін дамыту»

Қостанай қаласы әкімдігінің Қостанай қаласы әкімдігінің         білім бөлімі «№7 бөбекжай-бакшасы» МҚКК Тақырыбы: «Мектепке дейінгі балалардың ұсақ моторикасы мен зейінін дамыту»(Ата-аналарға арналған консультация) Дайындаған: Борисова М.С. Ұсақ моторика мен зейін — баланың сөйлеу және жалпы дамуындағы ең маңызды компоненттердің бірі. Бір қарағанда, саусақ қозғалыстары немесе нұсқауды орындау қабілеті тұрмыстық дағдылар сияқты көрінуі мүмкін. Алайда олар сөйлеу, есте сақтау, жоспарлау, жазуға дайындық және болашақта сәтті оқуға тікелей байланысты. Бұл неге маңызды? 1. Ұсақ моторика миының сөйлеу аймақтарын ынталандырадыЗерттеулер саусақтардың дәл қозғалыстарын дамыту моторлық және сөйлеу орталықтарының байланысын күшейтетінін дәлелдейді. Бұл дыбыстардың қалыптасуына, сөйлеудің айқындығына және сөздік қордың кеңеюіне көмектеседі. 2. Зейін — оқудың негізіЗейінін шоғырландыра алатын, тапсырманы соңына дейін орындайтын, ауыса білетін және нұсқаулықты орындайтын бала оқу, жазу, санау және әлеуметтік ережелерді әлдеқайда жеңіл меңгереді. 3. Ойын арқылы дамыту — табиғи жолБалалар әрекет қызықты болғанда, және бір уақытта бірнеше сезім мүшесі (көру, есту, қозғалыс) қатысқанда жақсы үйренеді. Сондықтан ойындық тәсіл — ең тиімді әдіс. Үй жағдайында балаға қалай көмектесуге болады? Ұсақ моториканы дамыту үшін пайдалы:• ұсақ заттарды (моншақтар, түймелер, тастар) мөлшері мен түсі бойынша сұрыптау;• элементтерді жіпке немесе таяқшаға тізу;• пластилиннен, қамырдан немесе саздан мүсіндеу;• саусақпен, мақта таяқшамен, қылқаламмен сурет салу;• қыстырғыштармен ойындар, сыдырмалар мен түймелерді тағу;• жыртып-жабыстыру аппликациясы (қағазды саусақпен жыртып жабыстыру). Зейінді дамыту үшін тиімді:• ереже бойынша ойындар (мемори, «айырмашылықты тап», пазлдар);• «Simon says» («Мен сияқты жаса» ойыны);• ауысу ойындары («Стоп – жүр», «Иә – жоқ – айтпа»);• ритмді шапалақпен немесе дыбыспен қайталау тапсырмалары;• үлгі бойынша құрастыру (суреттегідей салу немесе құрау). Музыка мен қозғалыстың маңызы Музыка мен ритм балаға зейінін ұстап тұруға, нұсқауды жақсы қабылдауға және өз мінез-құлқын реттеуге көмектеседі. «Ритмді қайтала», музыкамен шапалақтау немесе шағын би ойындары сияқты жаттығулар есту зейінін және өзін-өзі бақылауды дамытады. Саусақтардың ритмге сай қозғалысы, саусақ ойындары мен өлеңдер моторлық және сөйлеу орталықтарын қосымша ынталандырады. Нейроойындар қосымша қолдау ретінде Нейрожаттығулар (айқаспалы қадамдар, екі қолмен бір мезетте орындалатын тапсырмалар, «алақан–жұдырық–қыры», «құлақ–мұрын» жаттығулары) бірден бірнеше жүйені қосады: моторлық, есту, көру және когнитивтік. Бұл координацияны жақсартады, зейіннің тұрақтылығын арттырады және балаларға оқу жүктемесін жеңіл қабылдауға көмектеседі. Ата-аналар нені ескеруі керек: • дағдыларды кезең-кезеңімен дамыту: жеңілден күрделіге қарай;• ұзақ отыруды талап етпеңіз — мектепке дейінгі балаға 5–7 минут жеткілікті;• «жаттығу» емес, ойын ұсыныңыз — бала эмоционалды түрде қызығуы тиіс;• нәтижеге ғана емес, күш салғанына да мадақтаңыз;• тұрмыстық жағдайларды да пайдаланыңыз (күртешені түймелеу, жармаларды сұрыптау, ас үйде көмек). Қорытынды Ұсақ моторика мен зейінді дамыту — бұл тек мектепке дайындық емес, сонымен қатар сөйлеу, мінез-құлық және баланың өзін-өзі сенімді ұстауының маңызды негізі. Үйдегі шағын, бірақ жүйелі ойындар неғұрлым әртүрлі болса, балаға логопедтік және оқу міндеттері соғұрлым жеңіл болады. Егер сіздің балаңызға жеке ұсыныстар қажет болса, логопед әрқашан көмектесуге дайын және ең тиімді жаттығулар мен ойындарды таңдауға кеңес береді.